kariye (meşrebe göre) müzesi/camisi/kilisesi de ayasofya gibi bir çırpıda anlatılamayacak yapılardan biri. içindeki yüze yakın mozaik, fresko vbnin her birinin ayrı bir hikayesi var. hepsini bilip anlatana elyazması bir incil hediye ediyorlar. sağolsun, benden daha azimli biri bunları özetlemiş, şurada ve şurada. bezemelerin listesine de şuradan ulaşılabilir (ingilizce).
buradaki ilk kilise beşinci yüzyılda inşa edilmiş. dönemin -i. konstantin tarafından yapılan- şehir surlarının dışında kaldığı için kiliseye şehir dışında, kırda anlamlarına gelen “chora/khora” adı verilmiş. bu eski kiliseden günümüze bir şey kalmamış. bugünkü kilise 1077-1081 arasında, i. aleksios kommenos’un baldızı maria doukaina tarafından yaptırılmış. on ikinci yüzyıldaki bir depremde kısmen yıkılınca, i. aleksios’un üçüncü oğlu isaakios kommenos yeniden yaptırmış. kilise latin istilası sırasında tahrip olunca, bizans’ın alim devlet adamlarından theodore methochites tarafından 1315-1321 arasında tamir edilmiş ve günümüze kalan bezemeleri bu dönemde yaptırılmış. aşağıda, methochites, hz isa’ya kilisenin maketini sunarken.
methochites’in de ilginç ve çileli bir hayatı olmuş. niyazi ahmet banoğlu’na göre mezar taşında şunlar yazılıydı: “ey melekler anlayınız! bu adam öldü… bununla beraber bütün hikmet ve fazilet de mahvoldu.”
kilise, 1510’da ii. bayezid’in sadrazamı (hadım) atik ali paşa tarafından camiye dönüştürülür. bezemeler de boya ve tahtalarla kapatılır.
1948-1958 arasında, amerikan bizan enstitüsü ve dumberton oaks bizans incelemeleri merkezi’nin sponsorluğunda, thomas whittemore ve paul a. underwood başkanlığında restorasyon çalışması yapılır. bu çalışmayla ilgili site şurada. cami, 1958’den beri de müze olarak ziyarete açılmış. şimdi 10 lira bayılıp gezebilirsiniz. ha değer mi? değer…
0 yorum:
Yorum Gönder