86/2 mehmet afyon

doğan haber ajansı'nın şu haberi birçok gazetede yayımlandı bugün. özetle, restore edilip tekrar ziyarete açılan akdamar kilisesi'nin duvarlarına kardeşlerimiz yine aşklarını, tertiplerini, terhise kaç günlerinin kaldığını kazımış. ne diyelim? allah kavuştursun, erken terhis nasip etsin. peki ya müzeye, kültür bakanlığına? onlara söylenecek bir şey kalmadı artık. göstermelik, şov amaçlı ilgiyle buraya kadar. o kilisenin kıymetli olduğunu anlamak/anlatmak için 3 milyon ytl'ler işe yaramıyor demek ki.
bu kilise ermenilerin en önemli kiliselerinden biri. ermenilerin de değil aslında, şu dünyada yaşayan ve yaşayacak herkesin. biraz saygı gösterebilseydik keşke. arabistan'daki ecyad kalesi, bosna'daki mostar köprüsü'yle ilgili haberleri hatırlıyorum da, nasıl basmıştık yaygarayı, haklı olarak. içerideki eserleri koruyalım da dışarıdakilere müdahale etmeye yüzümüz olsun.

bergama müzesi müdürü, 100 yıl kadar önce berlin müzesi'ne kaçırılan zeus sunağı'nı geri istemiş adamlardan, bilmem kaçıncı kez. getirip tuvalet yapacak herhalde.

loğusa kadın türbesi

şişhane’den beyoğlu’na doğru giderken solda, gelirken sağda, taş ve tuğladan, kubbeli, küçük bir türbe var. yıllar yılı, neredeyse her gün önünden geçmeme rağmen hiç fark etmemişim. birgün japon bir arkadaş söz etmişti laf arasında, ben de bilmediğimi söylemiştim. (bu japonların bizim memleketi bizden daha iyi bilmeleri de ayrı hikaye). hemen o gün de gidip keşfetmiş, tabi herhangi bir açıklayıcı tabela falan olmadığı için öyle keşfimle kalmıştım. birkaç yıl sonra murat belge’nin istanbul gezi rehberi kitabını okurken yeniden rastladım türbeye. garip bir hikayesi var. aktarayım:

hikayeye göre, seferde olan bir yeniçerinin hamile karısı doğurmasına çok az kala vefat eder ve o zamanlar mezarlık olan bu bölgeye gömülür. karısının defnedilmesinden birkaç gün sonra seferden dönen yeniçeri mezarı ziyaret edince, mezardan ağlama sesleri geldiğini fark eder. bebek toprağın altında doğmuş, geçen birkaç günde de hernasılsa hayatta kalabilmiştir. bunun üzerine mezar kazılıp çocuk çıkarılmış, mezarın üzerine bir türbe yapılmış, adına da loğusa kadın türbesi denilmiş. bu hikayenin başka versiyonları var. biri şurada. bazı yerlerde hikayenin evliya çelebi’nin seyahatnamesinde yazdığı söyleniyor. okumadığım için bir şey diyemeyeceğim. murat belge de hikayeyi nereden aktardığını yazmamış. mezardan çıkan çocuğun ve türbenin hikayesi bununla bitmiyor. bu mucizevi çocuk büyüyünce zamanının ünlü bilginlerinden biri olur. ismi ya da lakabı ise ölünün oğlu anlamında meyyitzade’dir. öldüğünde aynı türbeye, annesinin yanına gömülür.

türbenin içerisinde, tellerle kapatılmış camlardan içeriyi görebildiğim kadarıyla, iki tane mezar daha var. bunların kime ait olduğu ise belli değil. yine kaynağı belirsiz bazı rivayetlere göre (laf bu da. rivayet dediğinin kaynağı belirsiz olur zaten), evliya çelebi öldüğü zaman, buradaki mezarlığa (türbeye değil) gömülmüş. kimi istanbul haritalarında da bu türbenin adı evliya çelebi türbesi olarak geçiyor. bu türbenin yanından aşağı doğru kasımpaşa’ya inen caddenin adı evliya çelebi caddesi, tüm bu bölge de evliya çelebi mahallesidir.
(düzeltme: evliya çelebi'nin türbesi yolun karşı tarafında, beyoğlu belediyesi'ne giden yolun girişindeymiş. tam olarak, taksim sarı dolmuşlarının yolcuları indirdiği kırmızı ışıklarda!)

gelelim bu posttaki sosyal mesajımıza. türbenin 500 metre kadar kuzeyinde kasımpaşa stadyumu var. kasımpaşa iki senede dört lig atlayıp süper lige çıkınca stadı yenilediler (hey gidi, kasımpaşa da düştü ligden). stad yenilenirken birgün geçmiştim oradan. yol boyu bir kanal açmış, çıkan hafriyatı da kanalın yanına yığmışlardı. toprağın içindeki çanak çömlek, paslanmış demir parçalarına falan göz gezdirerekten yürürken bir de baktım ki şu kavuklu mezartaşlarından bir tanesi kanalın içerisinden kafasını uzatmış bana bakmıyor mu. üzerindeki tarih 19. yüzyıl sonlarıydı (1870-80 gibi), yanlış hatırlamıyorsam. sonradan öğrendim ki bu başlıkların biçimi, deseni gibi ayrıntılar, mezardaki şahsın işini, mevkisini, bağlı olduğu tarikatı filan işaret edermiş. o sıralar bilmediğim için dikkat etmemişim. bir daha yolum düşmedi oraya, kavuklunun akibeti ne oldu bilmiyorum. diyeceğim o ki, daha ölümüze saygımız yok. biz arkeologların da…

not: fotoğraflar http://www.hayalleme.com/'dan

kralın çilesi. 3-rize kız kalesi

rize'nin kız kalesi'nin yok hiçbir efsanesi. belki halk arasında vardır, ismine ilişkin.
rize'nin pazar ilçesinde, karayla bağlantısı olmayan bir kayalığın üzerine yapılmış, 13-14. yüzyıllarda. o yüzyıllarda bölgede trabzon rum krallığı var. IV haçlı seferi'nde istanbul'dan kaçıp trabzon civarına yerleşen bizans hanedanından birkaç kişinin kurduğu bir krallık ya, uzatmaya gerek yok. belki başka postta. kale taştan ve 7'ye 7 metre boyutundaymış. şimdi fener olarak kullanıldığını da ekleyeyim.
bulursam bir efsanesini, yazarım.