mühtedi, başka bir dinden dönerek müslümanlığı seçmiş şahıslara verilen isim. “dönme” derseniz ben karışmam! mühtedi cami ise istanbul’un fethinden sonra camiye çevrilen kiliselere benim verdiğim isim, diyecektim ki internette bu konuda ne var ne yok diye aranırken, şurada, neredeyse aynı isimle (istanbul’daki mühtedi mabedler) bir şeyler yazılmış olduğunu gördüm. güneşin altında yeni hiçbir şey kalmamış! yalnız bu adreste sadece bir liste verilmiş, bense girişte liste verip, daha sonra da fırsat buldukça bu mühtedi camileri yazmaya çalışacağım. haydi hakkımızda hayırlısı.
ömer nasuhi bilmen’in "istanbul ve fatih" kitabında, fetihten sonra cami veya mescide çevrilmiş kiliselerin bir listesi var, toplam 18 adet. bilmen bu listeyi, ahmet muhtar paşa’nın "feth-i celil-i konstantiniyye"sinden aktarmış (ahmet muhtar paşa 1908’de ilk askeri müzeyi kuran şahıstır. frijider başlıklı postta adı geçen sermet muhtar alus’un da babasıdır). bu listede olmayan, laleli’deki bodrum/mesih paşa cami’sini de ekleyince sayı 19’a çıkıyor. bunlardan kimi yıkılmış, kiminin de nerede olduğuna vs dair bilgi yok. şimdilik bu sayıyı doğru kabul edip, listeyi veriyorum. bilgiler yenilendikçe listeyi de yenileriz.
1. büyük ayasofya: hagia sophia kilisesi
2. küçük ayasofya: sergios ve bakhos kilisesi
3. atik mustafa paşa (ya da cabir) cami: bizans dönemindeki ismi belirsiz ama genelde hagia tekla olduğu kabul ediliyor.
4. toklu dede mescidi: buranın da bizans dönemindeki ismi bilinmiyor. asıl hagia tekla’nın bu cami olduğu iddiaları da var.
5. kariye: khora kilisesi
6. fethiye: teotokos pammakaristos kilisesi
7. eski imaret mescidi: pantepoptes kilisesi
8. şeyh süleyman-ı hamidi mescidi: ???
9. zeyrek cami: pantokrator kilisesi
10. fenari isa mescidi: konstantinos lips kilisesi
11. sekbanbaşı (ibrahim ağa) mescidi: ???
12. kalenderhane mescidi: teotokos kiriotissa
13. (vefa) kilise mescidi (ya da molla gürani cami): hagios teodoros
14. balabanağa mescidi: ???
15. mehmed paşa mescidi: ???
16. mirahur (imrahor) cami: studion manastırı kompleksinden geriye kalan hagia ioannis kilisesi.
17. koca mustafa paşa cami: hagios andreas en krisei kilisesi
18. timurcılar (demirciler) mescidi: ???
19. bodrum/mesih paşa cami: mirelaion kilisesi
20. gül cami: hagia teodosia
21. hırami ahmed paşa mescidi: hagia ioannis
22. isakapı mescidi: ???
23. kefeli mescidi: ???
24. sancaktar mescidi: gastria ???
25. manastır mescidi: ???
26. arap cami: aziz dominik katedrali ve aziz pavlus şapeli
edit: wikipedia'da "camiye çevrilen kiliseler" başlıklı bir sayfa varmış. orada da 20 tane cami ismi verilmiş. benim listede olmayanları -şimdilik- doğru kabul edip ekliyorum. öyle anlaşılıyor ki bu liste daha çok değişecek! bilgi için hayalleme'ye teşekkürler.
0 yorum:
Yorum Gönder