karikatür ve mizah müzesi

hani içine girdiniz mi başka bir dünyaya/diyara/boyuta geçer gibi olduğunuz yerler vardır ya, benim için o yerlerden bir tanesi, saraçhane’deki karikatür ve mizah müzesi (gazanfer ağa medresesi)’dir. bozdoğan (valens) kemerinin hemen dibindeki müzeye girdim mi istanbul’un dinmek bilmeyen trafik uğultusu, imç’nin kalabalığı, içeriyi gezerken de düşünceler tasalar hepsi bir süreliğine geride kalır. müzede türkiye’de karikatürün başlangıcından günümüze kadarki seyrini gösteren karikatür örneklerinin sergilendiği bir sürekli sergi bölümüyle çeşitli karikatüristlerin eserlerinin sergilendiği bir değişken sergi bölümü var. mizah kitaplığı ve atölyesi de karikatür sevenlerin, ilgilenenlerin hizmetinde (tanıtım reklamı gibi oldu). ama en güzeli, medresenin köşesindeki küçük çay ocağında oturup avludaki dinginlikle hayallere dalmak.

medresenin tarihini de kısaca aktarayım:

medreseyi 1599 yılında, iii. mehmet’in akağalar başı gazanfer ağa yaptırmış. akağa, osmanlı’da boşnak veya anadolu kökenli harem mensuplarının en yüksek rütbelisine verilen isim. diğer hadımlar siyahi olduğu için bunlara “akağa” denilmiş olabilir. aslen macar olan gazanfer ağa da ii. selim henüz şehzadeyken onun yanına girmiş, sonradan hadım olarak uzun süre haremde görev yapmış. harem görevi esnasında bir hayli zenginleşen gazanfer ağa belki de bu paranın diyetini ödemek için çok sayıda cami, medrese, çeşme, sebil yaptırmış. medreseyi sinan’ın kalfası olan, zamanın mimarbaşı davut ağa yapmış. on dört odası olan medresede bir sebil, gazanfer ağa’nın türbesi ve sonradan eklenmiş olan bir hazire bulunur. aşağıda medresenin planıyla, türbenin hayalleme'den aldığım bir fotoğrafı var.


medrese çeşitli dönemlerdeki tamirlerden sonra en son 1944’te tamir edilerek 1945-1988 yılları arasında istanbul belediye müzesi olarak kullanılmış. 1989’dan beri de istanbul büyükşehir belediyesi’nin kütüphane ve müzeler müdürlüğü’ne bağlı karikatür ve mizah müzesi bu medresede hizmet veriyor. eh, istenirse güzel işler de yapılıyormuş…