kralın çilesi. 2-qız qalasi

daha önce yazdığım gibi, akdamar adası ve bizdeki kız kaleleriyle ilgili internetten bir şeyler ararken, böyle bir yerin olduğunu öğrendim. meğer bakü’nün simgelerinden biriymiş. hep başka yerlere baktığımızdan, görememişiz daha önce. halbuki, amsterdam, viyana, paris yahut ne bileyim, new york gibi bir yerde olsa, hakkında kimbilir ne şiirler romanlar yazılmıştı şimdiye. kalenin anlatılagelen efsanesi benim meramımdan biraz farklı da olsa (bu kez çilesi olan kız tarafı), isminden dolayı bu dizide bir yer de ona ayırmak istedim.
kale, eski bakü şehrinin surlarına bitişik bir kule ve onu desteklemek üzere yapılmış bir duvardan oluşuyor. havadan bakılınca “Q” harfine benziyormuş. ne zaman yapıldığına dair kesin bir bilgi yok. 7 ile 12. yüzyıllar arasında yapıldığı kabul ediliyor ki geniş bir zaman aralığı. ancak biraz benzersiz/ayrıksı oluşu da tarihlendirmeyi güç kılıyor. ne amaçla yapıldığı da tam olarak belli değil, çeşitli iddialar var. en çok kabul gören iki tanesi: bizdeki galata kulesi gibi, gözetleme kulesi olarak yapılmış. diğer iddia da zerdüşt dininin bir takım ritüellerini yerine getirdiği bir çeşit dini mekan olduğu. kale şu anda unesco’nun dünya kültür mirası listesinde yer alıyor.

efsaneye göre, kaleyi “bakire” bir kız yaptırmış ve yaptırdıktan sonra da kaleden hazar denizi’nin sularına bırakmış kendini. bir başka anlatımda kendisini odalardan birine kilitlediği ve oradan çıkmadığı söyleniyor. bunlar daha çok bir hikayenin sonuymuş gibi. intihar etmek için böyle bir yapı inşa ettirmek pek akıl karı değil. daha “anlamlı” bir hikayeyse şöyle: ülkenin kralı kızına aşık olmuş ve kızını kendisiyle evlenmeye zorlamış. kız da bu talebi erteleyebilmek için kralı/babasını bu kaleyi yapmaya ikna etmiş. böylece kale bitene kadar kralın da bu hevesinden vazgeçeceğini düşünmüş (laf aramızda, kız biraz eksik akıllı bana kalırsa. ne ilgisi var kralın evlenmek isteğiyle, kale yaptırmanın. herneyse). velhasıl kale bittikten sonra da kral evlenmek arzusunu tekrar edince, kız bu işten kurtulmanın tek yolu olarak kendini hazar denizi’ne atmayı bulmuş. efsane bu haliyle -bir açıdan da- ensest (yakın akrabalar arası cinsel ilişki) yasağını konu eden efsanelere benziyor. bitti.

ek: ismi de yapılış tarihi ve amacı gibi belirsiz. bazıları: qız qalasi, gyz galasy, kyz kalasy. tabi bu sorun alfabelerden, sanırım. ingilizce'de de maiden tower ya da virgin tower.